Obecny stan prawny nie określa jednoznacznie kto i w jakich sytuacjach może świadczyć poradnictwo prawne. Przepisy precyzują jedynie regulacje dotyczące zawodów zaufania publicznego, takich jak adwokaci, radcowie prawni, notariusze, rzecznicy patentowi oraz doradcy podatkowi. Pod innymi względami obowiązują przepisy o swobodzie działalności gospodarczej.

Sprawa jest o tyle problematyczna, że swój głos zabrał także Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z jego orzecznictwem, prawnicy, który wykonują zawód zaufania publicznego wcale nie mają monopolu na świadczenie usług prawniczych. Dodatkowo to ustawodawca ma obowiązek uregulować kwestie związaną ze świadczeniem usług prawniczych przez osoby, które nie mają stosownej aplikacji. Konieczne jest zatem wyraziste oddzielenie tego, co jest pomocą prawną sensu stricte, od tego co jest jedynie doradztwem. Po określeniu wyraźnych granic dużo łatwiej egzekwować będzie prawidłowość wykonania tych usług.

Kto może zostać prawnikiem?

Usługi prawnicze
Usługi prawnicze

Przedsiębiorca niemający wykształcenia prawniczego obecnie może otworzyć działalność gospodarczą świadczącą takie usługi. Powinien zatrudnić w niej prawnika, ale tak naprawdę taka konieczność nie jest wymuszana przepisami prawa.

Uznaje się, że prawnikiem który nie wykonuje zawodu zaufania publicznego jest osoba, która ukończyła w Polsce studia prawnicze i posiada dyplom magistra albo studia te skończyła w innym kraju, ale zostały one uznane w Polsce.

Prawnikiem jest osoba, która ukończyła studia prawnicze i zyskała taki tytuł zawodowy. Może ona udzielać swoim klientom pomocy pozasądowej, to znaczy na przykład udzielać informacji dotyczących stosowania prawa, wydawać opinie i sporządzać akty prawne. Pomoc sądowa jest ograniczona do sporządzania pism procesowych. Taka osoba nie posiada nadzoru zawodowego.

Jak zostać prawnikiem?

Adwokat musi ukończyć studia prawnicze i zyskać dyplom magistra prawa. Taka osoba powinna mieć pełne prawa publiczne. Kolejny krokiem jest ukończenie aplikacji (adwokackiej lub innej). Aplikacja trwa trzy lata i jest prowadzone przez regionalne stowarzyszenia adwokackie (sędziowska trwa 4 lata, natomiast notarialna 3,5 roku). Nabór na aplikacje prawnicze odbywa się po zdanym egzaminie pisemnym. Egzamin końcowy po aplikacji jest również egzaminem państwowym. Adwokat po ukończonej aplikacji, może udzielać pomocy pozasądowej w pełnym zakresie oraz pomocy sądowej również w pełnym zakresie. Jest to zawód zaufania publicznego, który regulowany jest ustawą. Nadzór zawodowy nad adwokatem sprawuje korporacja.

Najszerszy zakres pomocy prawnej świadczyć mogą adwokaci i radcowie prawni (radcowie prawni nie mają możliwości występowania jako obrońcy w postępowaniu karnym).  Notariusze zajmują się wyspecjalizowaną pomocą z zakresu sporządzania i poświadczania dokumentów. Rzecznicy patentowi zajmują się sprawami z zakresu własności przemysłowej i nieuczciwej konkurencji. Doradcy podatkowi natomiast zajmują się po prostu doradztwem związanym ze skomplikowanymi kwestiami podatkowymi w Polsce.

Izby adwokackie

Izba adwokacka składa się ze wszystkich adwokatów i stażystów, przy czym ich członkostwo jest obowiązkowe. Najwyższy autorytet ma Krajowy Zjazd Adwokatury. Naczelna Rada Adwokacka przyjmuje zasady etyki zawodowej i prowadzi zarządzanie finansowe izb. Istnieją 24 Okręgowe Rady Adwokackie i są one odpowiedzialne przede wszystkim za reprezentowanie interesów zawodowych swoich członków, prowadzenie szkoleń prawnych i ustawiczne kształcenie adwokatów, nadzorowanie wykonywania zawodu przez adwokatów i stażystów oraz prowadzenie wykazów adwokatów, prawników zagranicznych i stażystów. Wiele Regionalnych Stowarzyszeń Adwokackich należy do Federacji Adwokatur Europejskich (FBE).

Odpowiedzialność dyscyplinarna

Adwokaci i aplikanci ponoszą odpowiedzialność za wszelkie działania sprzeczne z prawem, zasadami etycznymi lub godnością zawodu. Organami dyscyplinarnymi na szczeblu regionalnym są regionalni rzecznicy dyscyplinarni, którzy prowadzą dochodzenia i regionalne sądy dyscyplinarne, które rozpatrują sprawy. Na poziomie krajowym istnieje Główny Rzecznik Dyscyplinarny i Wyższy Sąd Dyscyplinarny. Od decyzji Wyższego Sądu Dyscyplinarnego można się odwołać do Sądu Najwyższego. Istnieją sytuacje, w jakich pojawia się tak zwany przymus korzystania z pomocy prawnika (czyli adwokata, radcy prawnego, notariusza i rzecznika patentowego). Niektóre czynności zawodowe mogą być wykonywane wyłącznie przez przedstawicieli określonych profesji.

Jedynie adwokaci, radcowie prawni, notariusze, rzecznicy patentowi i doradcy podatkowi podlegają pod nadzór, który sprawdza prawidłowość wykonywania przez nich swojego zawodu. Pod tym względem podlegają także pod odpowiedzialność dyscyplinarną oraz mają obowiązek posiadania stosownego ubezpieczenia OC. Te same osoby mogą świadczyć niektóre usługi prawnicze, a także mają szczególne prawa i obowiązki. Dotyczy ich na przykład obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *